ERKEKLERDE MEMELERIN BUYUMESI (JINEKOMASTI)
Erkeklerde memenin buyumesine tip dilinde ‘’jinekomasti’’ denir. Sisman erkeklerde meme bolgesinde yag dokusunun artisina bagli meme buyumesi yalanci jinekomastidir.
Erkeklerde meme buyumesi iki tarafli olabildigi gibi tek tarafli da olabilir.
Tek tarafli jinekomastilerde iyi huylu ve kotu huylu tumor olup olmadiginin arastirilmasi gerekir.
Meme buyuklugune erkeklerde cok sik rastlanir ve genc saglikli erkeklerde % 40’a yakin oranlarda bulunabilir. Ergenlik doneminde ve yenidoganlarda bu oran % 70 duzeyine kadar cikar.
Nedenleri:
Jinekomasti, genellikle iyi huylu nedenlere bagli olmakla beraber onemli bir hastaligin belirtisi de olabilir. Dolayisiyla basit bir goruntu problemi olarak algilanmamasi ve arastirilmasi gereken bir durumdur.
Ancak jinekomastili erkeklerin buyuk kisminda bu arastirmalar sonucu onemli bir hastalik da cikmayabilir. Cogu hastada ise artik var olmayan bir hastalik veya durumun kalintisidir.
Jinekomasti normalde yenidogan doneminde, ergenlikte ve yaslilikta olabilir.
Hastalik olarak jinekomasti gelisiminin ana nedeni kanda kadinlik hormonu olan ostrojenin artmasi buna karsilik erkeklik hormonu olan testosteronun azalmasidir. Bu nedenle asagidaki hormon bozukluklarinda jinekomasti olabilir:
1) Testosteron hormon eksikligi: Klinefelter sendromu denen genetik hastalik, testis hastaliklari ve buna bagli olarak testisten testosteron uretim azligi ve diger hipogonadizm nedenleri
2) Ostrojen ureten bazi tumorler
3) Karaciger (siroz) ve bobrek hastaliklari (bobrek yetmezligi), tiroid bezi fazla calismasi,
4) Bazi ilaclar: Ilaclar cok degisik mekanizmalarla jinekomastiye yol acar. Bir kisim ilac testosteron uretimin azaltarak (spironolakton gibi), bir kismi testosteronun etkisini bloke ederek (spironolakton, simetidin gibi), memedeki ostrojen reseptorlerini uyararak (ostrojenler, spironolakton, digitoksin, marijuanadaki fitoostrojenler) veya prolaktin salgisini arttirarak (fenotiazinler, metildopa, rezerpin) jinekomasti yaparlar.
5) Adrenal bez veya testisin hormon ureten tumorleri jinekomastinin cok nadir rastlanan nedenleri olmakla beraber mutlaka ekarte edilmelidir.
Klinik :
Tek tarafli jinekomastili hastalarda oncelikle jinekomastiye yol acan yag kitlesi (lipom), norofibrom gibi tumorler veya meme kanseri gibi tumorler ekarte edilmelidir.
Bu acidan jinekomastinin son zamanda baslamis olmasi onemlidir.
Tek tarafli, sert ve cevresi duzensiz buyume oncelikle meme kanserini dusundurmelidir.
Hastanin ilac kullanimi, ergenlik baslangici, hipogonadizm (seks hormon azligi) bulgulari, cocugu olup olmadigi ve jinekomastiye yol acacak diger hastaliklarin olup olmadigi arastirilir.
Laboratuvar Tetkikleri :
Jinekomastili hastalarda LH, FSH, testosteron, ostradiol, prolaktin ve beta-HCG gibi hormonlara bakilir. Yine hastanin karaciger, bobrek ve tiroid tetkikleri de mutlaka arastirilmalidir. Bazi hastalarda karin ve testise yonelik bilgisayarli tomografi ve ultrasonografi gibi goruntuleme yontemleri uygulanabilir. Meme kanseri dusunulen olgularda da mamografi ve ultrasonografi ile ince igne aspirasyon biyopsisi tani koydurur.
Tedavi:
Jinekomastinin tedavisi altta yatan nedene gore planlanir. Ostrojen veya HCG ureten bir tumor varsa ameliyatla cikarilir.
Jinekomasti yapan ilaclar mumkunse kesilir veya degistirilir.
Altta yatan tirotoksikoz gibi tiroid hormon fazlaligi ya da bobrek yetersizligi gibi hastaliklar tedavi edilir.
Uzun zamandir meme buyumesi olan hastalarda estetik cerrahi yapilir.
Testosteron eksikligi varsa testosteron tedavisiyle jinekomasti geriler